พระยานรรัตนราชมานิต (ตรึก จินตยานนท์)

พระยานรรัตนราชมานิต มีนามเดิมว่า ตรึก จินตยานนท์ เกิดเมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2440 ณ บริเวณใกล้วัดโสมนัสราชวรวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร เป็นบุตรของนายตรอง และนางพุก จินตยานนท์ ครอบครัวจินตยานนท์เป็นตระกูลข้าราชการที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในย่านนี้มาแต่เดิม ท่านจึงเป็นบุคคลสำคัญที่มีรากเหง้าผูกพันกับพื้นที่ย่านนางเลิ้งโดยตรง

ในวัยหนุ่มท่านเข้ารับราชการในกรมมหาดเล็ก และได้รับความไว้วางพระราชหฤทัยให้ปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งมหาดเล็กห้องพระบรรทม ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 จนได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น “พระยานรรัตนราชมานิต” ประสบการณ์การถวายงานอย่างใกล้ชิดในช่วงเวลานั้น เป็นรากฐานสำคัญของการมองเห็นความไม่เที่ยงแท้ของลาภยศสรรเสริญ ซึ่งส่งผลต่อการตัดสินใจครั้งสำคัญในเวลาต่อมา

เมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคตใน พ.ศ. 2468 ท่านได้อุปสมบทเมื่อวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2468 ณ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร ได้รับฉายาทางธรรมว่า “ธมฺมวิตกฺโก” เดิมตั้งใจอุปสมบทเพื่ออุทิศถวายเป็นพระราชกุศลตามธรรมเนียม แต่ภายหลังท่านตัดสินใจครองสมณเพศตลอดชีวิต ไม่ลาสิกขา และดำรงตนอยู่ในเขตพระอารามอย่างสงบตราบจนวาระสุดท้าย

จริยวัตรของท่านเป็นที่กล่าวขานอย่างกว้างขวาง ท่านถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัดสม่ำเสมอ ทำวัตรเช้าและเย็นเป็นกิจวัตรมิได้ขาด และเจริญอสุภกรรมฐานเพื่อพิจารณาความไม่เที่ยงของสังขาร ท่านให้ความสำคัญกับการรักษาศีล 5 ให้ครบถ้วนในฐานะพื้นฐานของการเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ มากกว่าการแสวงหาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ภายนอก ดังคติธรรมประจำใจที่ท่านย้ำเสมอว่า “การทำดีสำคัญกว่าการขอพร”

ท่านมรณภาพเมื่อวันที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2514 สิริอายุ 74 ปี 46 พรรษา แม้เวลาจะล่วงเลยมากว่าห้าทศวรรษ ชื่อของ “เจ้าคุณนอ” ยังคงเป็นที่เคารพศรัทธาของชาวย่านนางเลิ้งและพุทธศาสนิกชนทั่วประเทศ เรื่องราวของท่านสะท้อนการเชื่อมโยงระหว่างประวัติศาสตร์ชุมชนกับมรดกทางจิตวิญญาณ ซึ่งทำให้ย่านนางเลิ้งมีคุณค่าเกินกว่าการเป็นเพียงตลาดเก่าและแหล่งอาหาร

หมายเหตุ: เรียบเรียงจากการสัมภาษณ์ทายาทตระกูลจินตยานนท์ในการลงพื้นที่ของโครงการ ประกอบกับการตรวจสอบข้อมูลจากเอกสารประวัติที่เผยแพร่สาธารณะ